dot dot
dot
บริการออนไลน์
dot
สมัครสมาชิกสภาวิชาชีพบัญชี
ต่ออายุสมาชิก , ต่ออายุใบอนุญาตผู้สอบบัญชี , แก้ไขที่อยู่ , แจ้งรายชื่อนิติบุคคลที่รับสอบบัญชี
สมัครเข้าทดสอบออนไลน์
แจ้งพัฒนาความรู้ต่อเนื่อง CPD ผู้สอบบัญชี / ผู้ทำบัญชี
ตรวจค้นข้อมูลผู้สอบบัญชีของนิติบุคคล
ข้อมูลติดต่อผู้สอบบัญชี
ตรวจค้นหลักสูตร CPD ของผู้สอบบัญชี
ตรวจค้นหลักสูตรการศึกษาที่สภาฯรับรอง
ตรวจสอบสถานะผู้สอบบัญชี
dot
dot
dot
ค้นหาบทความในเว็บไซต์สภาฯ

dot




ข่าวสารสำคัญเร่งด่วน ถึงผู้ทำบัญชี จากคณะกรรมการด้านการทำบัญชี ฉบับที่ 19
    สวัสดี ท่านผู้ทำบัญชีทุกท่าน ก่อนกล่าวถึงเนื้อหาสาระต่อเนื่องจากฉบับที่แล้ว ธรรมเนียมของจดหมายข่าวคือ ขอเริ่มด้วยวันสำคัญที่เป็นเกร็ดประจำจดหมายข่าวเดือนกุมภาพันธ์ประกอบด้วยวันตรุษจีน 3ก.พ. (วันสิ้นปีของชาวจีนทั่วโลก เริ่มปีเถาะ –แต่ในเวียดนามเป็นปีแมว) วาเลนไทน์ 14 ก.พ. (นักบุญที่ต้องพระราชอาญาในฐานะผู้ทำพิธีสมรสให้คู่รักซึ่งขัดกับราชโองการการให้ชายชาวโรมไปเป็นทหารรับใช้ชาติ) และ 18ก.พ. ปีนี้คือ วันมาฆบูชา –จาตุรงคสันนิบาต (วันเพ็ญพระจันทร์เสวยมาฆะฤกษ์ ภิกษุที่เป็นพระอรหันต์ที่ได้รับการอุปสมบทจากพระพุทธเจ้าเดินทางมารวมกัน 1,250รูปโดยมิได้นัดหมาย) วันมาฆบูชายังได้รับการผลักดันให้เป็นวันกตัญญูแห่งชาติ มาตั้งแต่ปี 2549 ด้วยความเชื่อว่า เป็นวัฒนธรรมไทยที่เหมาะสม ควรส่งเสริม (หวังว่า คุณธรรมนี้จะได้รับการสนับสนุน เผยแพร่ต่อไป แม้จะไม่ทำให้ประเทศไทยมีวันหยุดราชการเพิ่ม)

    จดหมายข่าวฉบับนี้ขอเสนอหลักการมาตรฐานการบัญชีฉบับที่ 8 (ปรับปรุง 2552)ส่วนที่ค้างมาจากฉบับที่แล้วคือ การเปลี่ยนแปลงประมาณการทางบัญชีและการแก้ไขข้อผิดพลาด ใจความส่วนดังกล่าวของมาตรฐานการบัญชีมีดังนี้

ประมาณการทางบัญชี

    เนื่องจากความไม่แน่นอนที่เกิดขึ้นในการดำเนินธุรกิจ ทำให้กิจการไม่สามารถวัดมูลค่าบางรายการได้อย่างแม่นยำ เช่น หนี้สงสัยจะสูญ มูลค่ายุติธรรมของสินทรัพย์ทางการเงินหรือหนี้สินทางการเงิน สินค้าล้าสมัย อายุการให้ประโยชน์หรือรูปแบบการใช้ประโยชน์เชิงเศรษฐกิจ รวมถึงมูลค่าคงเหลือของสินทรัพย์ที่เสื่อมค่า ภาระผูกพันจากการรับประกัน จึงต้องอาศัยการประมาณการที่เหมาะสมที่ไม่ทำให้งบการเงินเสียความน่าเชื่อถือ ในทางบัญชีจึงยอมรับให้จัดทำประมาณการทางบัญชี

    ใดใดในโลกล้วนอนิจจัง เมื่อข้อเท็จจริงที่ใช้จัดทำประมาณการเปลี่ยนแปลงไปหรือกิจการมีข้อมูลใหม่หรือประสบการณ์แตกต่างจากเดิม กิจการอาจปรับปรุงประมาณการ รายการปรับปรุงนี้ไม่เกี่ยวกับงบการเงินงวดก่อนและไม่ถือเป็นการแก้ไขข้อผิดพลาด (ซึ่งจะเล่าในส่วนต่อไป)

    ในการเปลี่ยนแปลงประมาณการทางบัญชีให้ใช้วิธีเปลี่ยนทันทีเป็นต้นไป Prospective คือบันทึกการเปลี่ยนแปลงในวันที่มีการเปลี่ยนแปลงประมาณการทางบัญชีตั้งแต่งวดนั้นและงวดอนาคตต่อไปจนกว่าจะมีข้อเท็จจริงหรือข้อมูลที่ให้ต้องเปลี่ยนประมาณการใหม่ (ลักษณะนี้ขอใช้เวทมนตร์สะกดเป็นเพลงจงรัก –อย่าถามว่าอดีตเป็นอย่างไร รู้แต่เพียงฉันหมดสิ้นรักเธอเมื่อเปลี่ยนประมาณการ…ไม่ค่อยเกี่ยวกันเท่าไร ขอเลยไปสาระเหมือนเดิม) โดย

-  รับรู้ผลกระทบการเปลี่ยนแปลงประมาณการทางบัญชีทันทีในกำไรหรือขาดทุนในงวดที่เปลี่ยนแปลงเมื่อการเปลี่ยนแปลงนั้นกระทบงวดเดียวหรือในงวดที่เปลี่ยนแปลงและงวดต่อ ๆ ไปเมื่อการเปลี่ยนแปลงกระทบงวดเหล่านั้น

-  รับรู้ผลกระทบการเปลี่ยนแปลงมูลค่าสินทรัพย์ หนี้สินหรือรายการในส่วนของเจ้าของโดยปรับปรุงมูลค่าตามบัญชีของรายการในงบแสดงฐานะการเงินในงวดที่มีการเปลี่ยนแปลง

กิจการที่เปลี่ยนแปลงประมาณการทางบัญชีต้องเปิดเผยข้อมูลดังนี้

  • ลักษณะและจำนวนเงินของการเปลี่ยนแปลงประมาณการทางบัญชีที่มีผลกระทบต่องบการเงินงวดบัญชีปัจจุบันหรืองวดต่อ ๆ ไป เว้นแต่ไม่สามารถประมาณจำนวนเงินของผลกระทบได้
  • หากไม่เปิดเผยผลกระทบต่องวดบัญชีในอนาคตเพราะไม่สามารถประมาณผลกระทบได้ ต้องเปิดเผยข้อเท็จจริงนั้น

    ในส่วนนี้ ท่านผู้ทำบัญชีมักสับสนว่า กรณีใดบ้างจะถือเป็นการเปลี่ยนแปลงนโยบายการบัญชีและกรณีใดเป็นการเปลี่ยนแปลงประมาณการทางบัญชี หลักการง่าย ๆ (จิ๊บ จิ๊บ) คือ การเปลี่ยนแปลงวิธีการวัดมูลค่าเป็นการเปลี่ยนแปลงนโยบายการบัญชี ไม่เป็นการเปลี่ยนแปลงประมาณการทางบัญชี แต่กรณีที่ยากจะแยกความแตกต่างว่าเป็นการเปลี่ยนแปลงนโยบายการบัญชีหรือ ประมาณการทางบัญชีให้ถือว่าเป็นการเปลี่ยนแปลงประมาณการทางบัญชี

ตัวอย่างที่ 1บริษัทเคยวัดมูลค่าที่ดิน อาคารและอุปกรณ์ด้วยราคาทุน แต่บริษัทเห็นว่า วิธีราคาที่ตีใหม่จะให้ข้อมูลที่เป็นประโยชน์ต่อการตัดสินใจมากกว่า ในกรณีนี้ การเปลี่ยนไปใช้ราคาที่ตีใหม่คือการเปลี่ยนแปลงนโยบายการบัญชีต้องปรับย้อนหลัง แต่เมื่อพิจารณาการวัดมูลค่าจะเห็นว่า

ตัวอย่างที่ 2บริษัทประสงค์จะเปลี่ยนวิธีคิดค่าเสื่อมราคาจากวิธีเส้นตรงเป็นวิธีผลบวกลำดับปี และผลจากการประเมินมูลค่าคงเหลือ สินทรัพย์มีมูลค่าคงเหลือเพิ่มขึ้น ทำให้ค่าเสื่อมราคาลดลงอย่างมาก แนวปฏิบัติที่ใช้ปรับปรุงบัญชีคือ การเปลี่ยนแปลงประมาณการทางบัญชี เพราะกิจการมีข้อเท็จจริงใหม่ว่า รูปแบบการใช้งาน การเสื่อมสภาพ รวมถึงมูลค่าคงเหลือของสินทรัพย์เปลี่ยนไปจากเดิมที่เคยประมาณไว้

ข้อสังเกตที่สำคัญคือ การเปลี่ยนแปลงเกี่ยวกับค่าเสื่อมราคาของอาคารและอุปกรณ์ต้องได้รับอนุมัติจากอธิบดีกรมสรรพากรก่อน ดังนั้น หากกิจการประสงค์จะเปลี่ยนแปลงประมาณการบัญชีในเรื่องนี้ อาจต้องพิจารณาว่าจะปรับปรุงให้ระบบงานบัญชีกับระบบงานภาษีสอดคล้องกันหรือให้ระบบงานต่างกันโดยปรับปรุงเฉพาะเมื่อยื่นแบบภาษีเงินได้นิติบุคคลเท่านั้น

ข้อผิดพลาด

    ข้อผิดพลาดในงวดก่อน หมายถึง การละเว้นการแสดงรายการและการแสดงรายการที่ขัดต่อข้อเท็จจริงในงบการเงินของกิจการในงวดหนึ่งหรือหลายงวดเพราะล้มเหลวที่จะใช้ข้อมูลที่น่าเชื่อถือหรือใช้ข้อมูลผิด ข้อมูลนั้นมีงบการเงินของงวดก่อนที่ได้รับอนุมัติให้ออกและคาดการณ์ว่าหาข้อมูลมาทำงบการเงินได้ ข้อผิดพลาดในงวดก่อนให้รวมผลกระทบการคำนวณผิดพลาด การมองข้ามหรือตีความข้อเท็จจริงผิด ทุจริต

    ข้อผิดพลาดอาจเกิดจากการรับรู้ วัดมูลค่า นำเสนอข้อมูลหรือเปิดเผยองค์ประกอบของงบการเงิน ประเด็นสำคัญคืองบการเงินถือว่าไม่เป็นไปตามมาตรฐานการบัญชีถ้ามีข้อผิดพลาดที่มีสาระสำคัญหรือไม่มีสาระสำคัญแต่เกิดขึ้นอย่างจงใจเพื่อให้งบการเงินแสดงฐานะการเงิน ผลการดำเนินงานและกระแสเงินสดตามที่ฝ่ายบริหารต้องการ

    กิจการต้องแก้ไขข้อผิดพลาดของงวดก่อนโดยปรับย้อนหลังงบการเงินทั้งการปรับงบการเงินงวดก่อนที่แสดงเป็นข้อมูลเปรียบเทียบเสมือนว่าข้อผิดพลาดไม่เกิดเกิดขึ้น หากข้อผิดพลาดนั้นเกิดขึ้นก่อนงวดบัญชีแรกสุดที่นำมาเปรียบเทียบ ต้องปรับปรุงยอดคงเหลือยกมาต้นงวดของสินทรัพย์ หนี้สินและส่วนของเจ้าของในงบการเงินงวดแรกสุดที่นำมาแสดงเป็นข้อมูลเปรียบเทียบ

    การแก้ไขข้อผิดพลาดแตกต่างจากการเปลี่ยนแปลงประมาณการทางบัญชีซึ่งเป็นการทบทวนเมื่อกิจการได้รับข้อมูลเพิ่มเติม ผลกำไรขาดทุนของรายการที่มีความไม่แน่นอนไม่ถือเป็นการแก้ไขข้อผิดพลาด

การเปิดเผยข้อมูลข้อผิดพลาดในงวดก่อน

  • ลักษณะของข้อผิดพลาดในงบการเงินงวดก่อน
  • จำนวนเงินของรายการปรับปรุงที่กระทบรายการในงบการเงินแต่ละบรรทัดและกำไรต่อหุ้นขั้นพื้นฐานกับกำไรต่อหุ้นปรับลด
  • จำนวนเงินของรายการปรับปรุง ณ วันต้นงวดบัญชีแรกสุดที่นำมาเปรียบเทียบ (ข้อนี้สัมพันธ์กับมาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 1(ปรับปรุง 2552)งบการเงินที่สมบูรณ์
  • หากไม่สามารถปรับงบการเงินย้อนหลัง ต้องเปิดเผยสถานการณ์ที่ทำให้ไม่สามารถปรับงบการเงินและรายละเอียดการแก้ไขข้อผิดพลาดที่กิจการดำเนินการ

งบการเงินงวดบัญชีถัดไปไม่ต้องเปิดเผยข้อมูลเหล่านี้อีก

    จดหมายข่าวฉบับนี้สรุปประเด็นสำคัญของมาตรฐานการบัญชีฉบับที่ 8 (ปรับปรุง 2552)ไว้เพียงเท่านี้ ข้อแนะนำคือ ท่านควรนำหลักการเหล่านี้ไปฝึกปฏิบัติโดยพิจารณาจากมาตรฐานการบัญชีฉบับที่ท่านถือปฏิบัติสำหรับปี 2554กรณีกิจการที่ไม่มีส่วนได้เสียต่อสาธารณะ ฉบับหน้าจะพยายามเก็บข่าวมาเล่ากันความคืบหน้ากันอีก จดหมายข่าวคิดถึงทุกท่านเช่นกัน จะพยายามไม่หายไปนาน ขอให้ความดีคุ้มครองท่าน สวัสดี

2 มีนาคม 2554

คณะกรรมการด้านการทำบัญชี

 




ข่าวสารสภาวิชาชีพบัญชี